Theo quan niệm dân gian Á Đông, đặc biệt là Việt Nam và Trung
Quốc, hổ là một hình ảnh uy nghi, đầy ấn tượng. Hổ tượng trưng cho
sức mạnh và dân gian cũng đã thần thánh hóa hổ, cho hổ một sứ mạng
thiêng liêng có khả năng diệt trừ được ma qủy. Có hình hổ trấn giữ
ở cửa thì tà ma không dám thâm nhập. Bởi vậy hình tượng hổ đã trở
thành phổ biến trong đời sống văn học, nghệ thuật dân gian, đặc biệt
hổ đã được vẽ thành tranh và tạc thành tượng để thờ ở các đền,
đình, miếu, điện...
Hổ
có vị trí chủ đạo trong Võ thuật cổ truyền, có nhiều bài quyền về
hổ. Trong Ngũ hình quyền thì hổ ở vị trí thứ hai: Long, Hổ, Xà,
Hạc, Báo. Bài Ngũ Hổ Cứ Sơn tả về 5 con hổ.
Ngũ hổ là Hắc hổ, Thanh hổ, Xích hổ, Hoàng hổ, Bạch hổ. Màu sắc
và phương vị trấn giữ của Ngũ hổ cũng theo ngũ hành mà sắp đặt:
Hắc Hổ tướng quân màu đen, trấn nhậm ở phương Bắc, thuộc Thuỷ. Thanh
Hổ tướng quân màu xanh, trấn nhậm ở phương Đông, thuộc Mộc. Xích Hổ
tướng quân màu đỏ, trấn nhậm ở phương Nam, thuộc Hoả. Hoàng Hổ tướng
quân màu vàng, trấn nhậm ở Trung Ương Tứ Quý, thuộc Thổ. Bạch Hổ tướng
quân màu trắng, trấn nhậm ở phương Tây, thuộc Kim.
Hổ gần gũi với đời sống con
người nên có nhiều danh từ, thành ngữ mang tên hổ: Tướng giỏi gọi là Hổ tướng; ấn tín của quan võ
gọi là Hổ phù; nơi ở và làm việc của quan võ chỉ huy quân sự ngày
xưa có treo bức trướng thêu hình hổ gọi là Hổ trướng; một số loài
rắn độc qúy hiếm có tên hổ như rắn Hổ trâu, Hổ lửa, Hổ mang… Các
thành ngữ: Hổ phụ sinh hổ tử; Hổ dữ chẳng cắn con; Hổ chết về da,
người ta chết về tiếng…
Theo
tài liệu của các nhà nghiên cứu Trung tâm Bảo tồn di tích cố đô Huế,
Hổ Quyền là tên gọi một đấu trường, trong quần thể di tích cố đô Huế, tọa lạc tại
thôn Trường Đá, xã Thủy Biều, thành phố Huế, là
chuồng nuôi hổ và cũng là đấu trường độc đáo mà có thể không hề có ở bất cứ
nơi đâu trên thế giới.
Dưới
triều Nguyễn, chính nơi đây đã diễn ra những
cuộc tử chiến vô cùng ác liệt giữa voi và hổ nhằm tế thần trong ngày hội và phục vụ nhu cầu giải trí,
tiêu khiển cho vua, quan và dân chúng. Trong cuộc quyết đấu đầu
tiên giữa voi và hổ năm 1750 tại cồn Dã Viên trên sông Hương, 40 con voi đã
giết chết 18 con hổ trước sự chứng kiến của chúa Nguyễn Phúc Khoát và triều
thần ngồi xem trên 12 chiếc thuyền. Đây có lẽ là trận đấu kinh hoàng,
khủng khiếp và đẫm máu nhất trong lịch sử. Những trận tử chiến giữa voi
và hổ thường mỗi năm tổ chức một lần. Trước mỗi trận đấu, hổ đều bị cắt nanh,
bẻ vuốt, và buộc chặt vào cột cho nên voi luôn giết chết và chà nát hổ, tuy
nhiên tai nạn đôi khi vẫn xảy ra vì hổ chiến đấu vô cùng dũng mãnh.
Sau này, để bảo đảm an toàn, năm
Canh Dần 1830, vua Minh Mạng đã hạ chiếu cho xây dựng một đấu trường lớn gần
đồi Long Thọ phía Tây kinh thành Huế, lấy tên là “Hổ quyền”.
Con người thích bày
trò huyết chiến để tiêu khiển, có nhẫn tâm chăng? Voi hổ tử chiến để
làm vật tế thần và mua vui cho nhân thế; trước trận đấu hổ bị cắt
nanh, bẻ vuốt, buộc vào cột; như vậy là bức tử, có bất công chăng?